Haftanın Yazıları

İletişim nedir? İletişim, insan ilişkileri ve türleri

Pinterest LinkedIn Tumblr
  1. İletişim

A Modern Dictionary of Sociology isimli kitabın yazarı olan George A. Theodorson iletişimi şöyle tanımlar: “İletişim esas olarak simgeler aracılığıyla bir kişiden ya da gruptan diğerine bilginin, fikirlerin, tutumların veya duyguların iletimidir“. 1 Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere iletişim, gönderici ve alıcının belirli araçları kullanarak gerçekleştirdiği ve bir insanı yakın ve uzak çevresine bağlayan bir eylemdir. Bu araçlar jest, mimik, dil olabileceği gibi internet, tv, dergi, radyo da olabilir.

İletişim, gönderilmek istenilen bilgilerin ve göndericinin hem de alıcının yer aldığı ortamda karşılıklı gerçekleştirilen bilgi alışverişi sürecidir. Karşılıklı bağlantı mevzubahis olduğunda gelişen olay, aktarım, idrak etme, geri aktarım şeklinde gerçekleşir. Toplumsal kuralları sağlıklı işletebilmek için iletişim şarttır. Sağlıklı bir iletişimin gerçekleştirilmesi için de gönderici olan kişi, alıcının durumunu göz ardı etmemesi gerekir. Ayrıca bu süreç içerisinde mesajı gönderen birey ve müessese olabileceği gibi muhatap taraf da karşılığı olarak birey, topluluk ve müessese olabilir.2

İletişimin Doğuşu

İletişim, insanlık tarihiyle yaşıttır veya insanın varoluşuyla birlikte iletişimde de doğmuştur diyebiliriz. İnsanın varoluşundan beri sürekli gelişme gösteren iletişim, kuşkusuz insanların hayatlarını şekillendirmeye başlamıştır. İlk çağdaki insanlar ateş ve duman gibi sözsüz iletişim yöntemlerini keşfetmişler ardından yazının bulunmasıyla beraber sözlü iletişime geçerek zamanla toplumsal ve bilimsel alanlarda büyük bir adım atmışlar.3

Modern anlamda iletişimin gelişmesi de yazılı basının oluşumu ve yaygınlaşmasıyla başlamıştır. 3 Günümüzde ise dijital araçların kabiliyeti, evrimi her yıl, her ay hatta her hafta gelen güncellemelerle birlikte gelişimini sürdürüyor.

İletişim Türleri

Sözlü İletişim: Konuşma dili aracılığıyla gerçekleştirilen iletişim türüdür. Genel olarak günümüzde iki farklı iletişim ortamı bulunmaktadır. Birincisi gönderici ve alıcının aynı ortamda yer aldığı yüz yüze iletişimdir. İkincisi ise teknolojik vasıtalar sayesinde farklı ve uzak ortamdaki bireylerin iletişim kurmasıdır. Ayrıca konferans, seminer, mülakat, röportaj, kongre ve açık oturum gibi iletişim türleri de bulunmakta. 4

Yazılı İletişim: Bir metin veya belge üzerinde yapılan iletişime yazılı iletişim denir. Yazı, insanlar için sadece bir iletişim aracı değildir, yazının bulunmasından günümüze kadar biriken kültürel ve toplumsal bir üründür.

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte e-posta, bilgisayar ve akıllı telefonlarda yer alan anlık yazışma uygulamaları yaygınlaşarak dijital ortamlı iletişim kanallarına geçiş yapıldı diyebiliriz. Ve bu araçların farklılaşmasıyla birlikte yazılı iletişimin niteliği daha da artmıştır. Günümüzde kullanılan, yaygın yazılı iletişim yöntemlerinden bazıları şu şekildedir: mektup, afişler, dergi / e-dergi, gazeteler, kitap / e-kitap, e-postalar ve internet siteleri.4

Sözsüz İletişim: Sözel olmayan iletişimde, konuşma dilinden farklı olarak bir duyguyu ya da düşünceleri vücut hareketleri kullanılarak aktarılır. Sözsüz iletişim, başkalarının duygu ve düşüncelerini anlamamızda önemli bir etkiye sahip. Birçok sözsüz iletişim ve beden dili türü de bulunuyor. Bunları da sıralayacak olursak: yüz ifadeleri, beden hareketleri, el hareketleri, göz teması, dokunma ve mesafe. 5

Örgütsel İletişim: Örgütlerde sağlıklı ve kuvvetli iletişimin sağlanması elzemdir. Başarısız iletişimin olduğu durumlarda krizin yaşanması olası bir ihtimaldir. Küçük ölçekli örgütlerde krizlerden dönmek daha kolay olabilir ya da şiddetli yaşanmayabilir fakat büyük ölçekli örgütler iletişimin becerilerinin daha iyi sağlanması daha fazla önem arz ediyor. Örgütlerde iyi bir iletişimin sağlanması o kurumun saygın, güçlü hem de daha kalıcı olmasını sağlamaktadır. Son olarak örgütlerin hiyerarşik durumlarına göre yatay ve dikey iletişim süreçleri de bulunmaktadır.6

 

  1. İnsan İlişkileri

İnsan ilişkilerinin sosyoloji’ deki terim anlamı: bir toplumsal küme içindeki üyeler arası ilişkilerin, insan kişiliğinin tam gelişimini sağlayacak ve verimliliği arttıracak biçimde düzenlenmesi amacına yönelik yönetimsel önlemlerdir. Şu şekilde tanımlayabiliriz: insan ilişkileri, insanların birbirleriyle bir gayeyi gerçekleştirebilmek için çeşitli iletişim araçlarını kullanarak, eylemde bulunmalarıdır.

İlk insan toplulukları, yaşamlarını sürdürebilmek ve olası insan, hayvan saldırılarını bertaraf edebilmek için ilkel metotları kullanarak bir arada yaşamayı seçen çekirdek ailelerden oluşmaktaydı. İlk insanlar nüfuslarını artırarak boy, klan, aile, oba gibi gruplara ayrılmıştır.7

Psikolog ve organizasyon kuramcısı olan Elton MAYO ve çalışma arkadaşlarının 1930 yıllarında “insan ilişkileri” adı altında yeni bir bakış biçimi oluşturmaya başlamış.

1940 yıllarından sonra ise insan ilişkileri olgusu hızla gelişerek bir akım haline gelmiş. 8 Çağlar öncesi dar anlamda kullanılan insan ilişkileri, günümüzde ise uluslararası bir görünüm kazanmıştır.

İnsan ilişkileri ile ilgili bilim dalları

Psikoloji: Biyolojik olarak gelişen ve yaşayan varlıkların davranışlarını zihinsel olarak inceleyen bilim dalıdır. 9 Diğer bir ifadeyle psikoloji, bir canlının fizyolojik ve ruhsal açıdan her yönüyle incelenmesidir.10

Psikolojinin; klinik, adli, deneysel, sağlık, sosyal ve fizyolojik alanları da bulunmaktadır.

Sosyoloji: Toplum ve insanların oluşturduğu grubu yapısını ve davranışlarını inceleyen bilimdir. Diğer bir ifadeyle sosyoloji, yaşamımızın içindeki objektifliği bilimsel yöntemlerle açıklamaya çalışan bir disiplindir.11

Antropoloji: İnsanların geçmişteki ve günümüzdeki gelişimini farklı yönlerle inceler.

Biyolojik ve sosyal-kültürel antropoloji olarak ikiye ayrılır. Biyolojik antropoloji insanın iskelet yapısını ve evrimini, eskinin ve günümüz insanların birbirlerinden farklı biyolojik özellikleri ile ilgilenir. Kültürel antropoloji ise insan toplumlarını ve kültürdeki değişimleri inceleyen bir alandır.12

İletişimin insan hayatındaki yeri ve önemi

İnsanlar birtakım mesajlarla karşısındaki bireyleri etkileyebilecekleri gibi, başka bireylerin mesajlarından da etkilenebilirler. Karşılıklı iletişim karşılıklı etkileşime yol açar.

Ayrıca insanlar davranışsal yöntemlerle de iletişimde bulunabilirler. Örneğin mimik, bakış, ses yükseltme ya da alçaltma gibi sözel olmayın yolları kullanabilirler. Bireyler hem özel yaşamlarında hem de iş yaşamlarında bireyler arası iletişim becerisini etkileri kullandıklarında ve geliştirdiklerinde hayatlarında pozitif etki neden olabilirler fakat bu iletişim kalitesini yakalayamazlar ve gelişim için bir çaba içerisinde girmezlerse negatif olayların yaşanmasına zemin hazırlayabilir. 13

Kaynakça

  1. BÜLBÜL R. İletişim ve Etik. In: Nobel Yayın-Dağıtım; 2001:3.

  2. BERBEROĞLU G. YÖNETSEL BAŞARIDA İLETİŞİM DAVRANIŞLARININ ÖNEMİ. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilim Fakültesi Derg. Published online December 1, 1997:71-72. Accessed October 22, 2020. https://dergipark.org.tr/tr/pub/anadoluibfd/631618

  3. IŞIK M. Kitle iletişim teorilerine giriş. Eğitim Yayınevi. Published online 2012:9-10.

  4. ZEYBEK İ. YENİ BİR İLETİŞİM DİZGESİ:’CHAT DİLİ’. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Derg. Published online 2002.

  5. GÜLER D. Sözsüz iletişim nedir? Published 2019. https://www.aysetolga.com/sozsuz-iletisim-nedir

  6. KÜÇÜKALKAN Y. İletişim Türleri. In: Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi; 2017:61-62.

  7. ÖNCELER M. İş ve İnsan İlişkileri. In: ; 2012:2. http://ataturkmem.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/34/17/215655/dosyalar/2015_04/03031231_06022739_iveinsanilikleridersnotu.pdf

  8. DURUKAN H. Yönetimde insan ilişkileri. In: Kastamonu Eğitim Dergisi. ; 2003:277-284.

  9. DOĞU S. Psikoloji 1. HAYAT BOYU ÖĞRENME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Published online 2020:12. http://aok.meb.gov.tr/kitap/aol-kitap/Psikoloji/psikoloji-1/psikoloji_1.pdf

  10. BAŞ, V. DB. PSİKOLOJİ DEĞER İLİŞKİSİ. Değerler Bilançosu. Published online 2020:289.

  11. PUY G. Sosyoloji nedir? Published 2020. https://www.iienstitu.com/blog/sosyoloji-nedir

  12. BEALS, R. L., HOIJER, H., & ERGİNER G. Antropolojinin konusu ve alanı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi. 2018.

  13. EROĞLU E. Etkili İletişim Teknikleri. In: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları; 2019:83.

Write A Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.