Ekonomi

Mandal etkisi, zemberek dişlisi nedir? – Nispi gelir hipotezi

Yazar Eren Can

Gelirde meydana gelen bir düşme, tüketicilerin ulaştıkları refah seviyesinden feragat etmek yerine,
tasarruflarını azaltacaklarını ifade etmektedir. Geçmişte gelir arttığında tüketim artmakta, gelir azaldığında ise tüketim miktarında aynı oranda azalmaya gitmek yerine tasarrufları azaltma yoluna gidilmektedir.
Nispi gelir hipotezi, ait olduğu grubun ortalamasından yüksek gelir elde eden kimsenin, C/Y oranının düşük olacağını, gelirin daha az kısmını tüketime gider; ya da gruptan ortalama olarak daha az gelir elde eden kimsenin C/Y oranı yüksek olacaktır, içinde bulunduğu grubun kalıplarını sağlamak için daha çok harcar.

  • Cari dönem geliri > geçmiş en yüksek geliri ise, bireyin tüketimi içinde bulunduğu grubun nispi
    gelir düzeyine göre değişecektir.
  • Cari dönem geliri < geçmiş en yüksek geliri, tüketimi cari dönem geliri değil, geçmişte elde edilmiş
    en yüksek gelir belirler…

Mandal Etkisi (Takoz, Ratchet, Zemberek Dişlisi)


Tüketicinin gelirinin herhangi bir dönemde Y0 ve buna bağlı olarak tüketim seviyesinin C0 olduğunu varsayalım.
Tüketicinin geliri Y1 seviyesine yükseldiğinde tüketim miktan da C1’e yükselmektedir. Diğer taraftan tüketicinin geliri Y0 seviyesindeyken, Y1‘e yükselmeden, doğrudan Y2 ’ye düşerse, tüketim C2’ye düşmemektedir.
Tüketim, gelirdeki düşmeye göre; daha az düşerek C3 seviyesinde gerçekleşmektedir.
Nedeni; tüketicinin daha önceki yüksek gelir düzeyinin sağlamış olduğu refah düzeyini korumak için tüketimden vazgeçmek yerine tasarrufunu azaltmasıdır.

  1. Nispi gelir hipotezi, tüketimin cari gelirin yanı sıra geçmiş gelirlerinin en büyüğüne bağlı
    olduğu ve içinde bulunduğu gruptaki bireylerin tüketim düzeyine göre beslenir.
  2. Nispi gelir hipotezi, tüketimi tüketicilerin bulundukları çevresel faktörlere, gösteriş ve
    üstünlük arzusu gibi psikolojik ve sosyolojik faktörlere bağlayarak önemli bir açıklama
    yapmıştır.
  3. Bir bireyin yüksek gelir düzeyine sahip olan bir sosyal grup içindeyken yapmış olduğu
    harcama düzeyi, düşük bir sosyal grubun içinde iken yapmış olduğu tüketim düzeyinden
    fazladır.
  4. Nispi gelir hipotezi, gelir arttıkça tüketimin artacağını; fakat gelir azaldığında tüketimin
    azalmayacağını ileri sürdüğü bu duruma, mandal Etkisi (Takoz Etkisi-Ratchet Etkisi,
    Zemberek Dişlisi Etkisi) denir.

Tüketim konusunda geliştirilen ve literatürde yer bulan belli başlı hipotezler şu şekilde sıralanabilir;

  • Mutlak Gelir Hipotezi  (J.M. Keynes, 1936)
  • Nispi Gelir hipotezi  (J. Duesenberry, 1949)
  • Zamanlararası Tüketim Seçimi  (I. Fisher,1930)
  • Ömür Boyu Gelir Hipotezi  (F. Modiqliani, 1950)
  • Sürekli Gelir Hipotezi  (M. Freidman, 1957)
  • Rassal Yürüyüş Hipotezi  (R. Hall, 1970)
  • Anlık Hazzın Cazibesi (D. Laibson, 2001)

Kaynak: Dr. Süleyman BOLAT

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

Yazar Hakkında

Eren Can

Kamu Yönetimi bölümü mezunu olan yazar: teknoloji, sinema ve ekonomi alanlarına yakın olması hasebiyle daha çok bu kategorilerde içerik eklemeyi sürdürüyor.

Yorum Yap

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.